UEFA Finansal Fair Play Uygulaması | Trabzonspor İncelemesi

3.4.1.BAŞABAŞ DENKLİĞİ

Trabzonspor kulübünün ilk izleme dönemini kapsayan 2012-2013 ile 2013-2014 sezonları toplamında 22 milyon € başa baş açığı verdiği görülmektedir. Bu rakam sermaye katsı olmadığı için kural ihlali sayılmaktadır. 

İkinci izleme döneminde ise başa baş açığı 40 milyon €’nun üzerindedir. Kulüp 2015 yılında 75 milyon TL sermaye artırımına gitmiş olmasına rağmen 30 milyon €’luk kabul edilebilir sapma düzeyini aşmış durumdadır.

 

Tablo 33: Trabzonspor Kulübünün Dönemler İtibariyle Başa baş Denkliği

TCMB kur €/TL (31.05)

2,92

2,85

2,45

2,28

İnceleme Dönemi

2014-2015

2013-2014

2012-2013

2011-2012

Dönem Net Karı / Zararı (TL)

-104.030.351

-50.972.688

-61.181.611

5.761.055

Dönem Net Karı / Zararı (€)

-35.626.833

-17.885.154

-24.972.086

2.526.779

Sermaye Artırımı

75.000.000

-

-

-

Başa baş Açığı / Fazlası (€)

-40.330.461

-22.445.308

   
 

    Kaynak: Kulübün www.kap.gov.tr adresinde yayımlanmış finansal tablolarında derlenmiştir.

Trabzonspor son 3 sezonu da zararla kapatmış durumdadır. 2015 yılında kulüp bir önceki yıla göre zararını ikiye katlamış durumdadır.

 

3.4.2.GÖSTERGELER

a.İşletmenin Devamlılığı

Trabzonspor UEFA mali fair play kriterlerinde yer alan bağımsız denetim raporunun olumlu görüş içermesi kuralını son 4 sezonda da ihlal ettiği görülmektedir. Son dört sezonda bağımsız denetim raporlarındaki denetçi raporu şartlı görüş beyan etmiştir.

Tablo 34: Kulübün Bağımsız Denetim Raporlarında Yer Alan Denetçi Görüşleri

İşletmenin Devamlılığı

2014-2015

2013-2014

2012-2013

2011-2012

Denetçi Görüşü

Şartlı

Şartlı

Şartlı

Şartlı

İşletmenin sürekliliği

Ciddi şüphe

Ciddi şüphe

Ciddi şüphe

-

TTK

Borca batık

Borca batık

Borca batık

-

 

              Kaynak: Kulübün www.kap.gov.tr adresinde yayımlanmış  finansal tablolarında derlenmiştir

Ayrıca aynı raporlarda işletmenin sürekliliği konusunda ciddi şüphe bulunduğu ve borç yapısının TTK’ca borca batıklık olarak kabul edildiğine vurgu yapılmıştır.

b.Negatif Öz sermaye

Trabzonspor’un dört büyükler içinde en fazla sermayeye sahip kulüp olduğu görülmektedir. Bununla birlikte kulübün öz sermayesi 2013 yılından itibaren eksiye düşmüş durumdadır.

Tablo 35: Yıllar İtibariyle Özsermaye – Sermaye Görünümü

 

2014-2015

2013-2014

2012-2013

2011-2012

Öz sermaye

-56.345.978

-74.346.133

-17.968.936

66.350.413

Sermaye

100.000.000

25.000.000

25.000.000

25.000.000

 

Kaynak: Kulübün www.kap.gov.tr adresinde yayımlanmış finansal tablolarında derlenmiştir.

c.Kamu İdarelerine, Çalışanlara ve Diğer Kulüplere Vadesi Geçmiş Borcun Olmaması

Trabzonspor kulübünün kısa vadeli borçları sezonlar itibariyle aşağıda görülmektedir. Mali fair play kurallarına göre, kulübün vadesi geçmiş borçlarının bulunmaması şartını sağlayıp sağlamadığı borların ödeme durumu mali tablolardan anlaşılamadığından bir yorumda bulunulamamıştır.

 

Tablo 36: Trabzonspor Kulübünün Yıllar İtibariyle Kısa Vadeli Borçları

Kısa Vadeli Borçlar

2014-2015

2013-2014

2012-2013

2011-2012

Kamu İdarelerine Borç

73.224.831

61.387.075

45.386.975

21.820.030

Çalışanlara Borç

33.958.162

19.315.466

15.285.786

16.444.494

Diğer Futbol Kulüplerine Borç

0

0

0

0

 

Kaynak: Kulübün www.kap.gov.tr adresinde yayımlanmış finansal tablolarında derlenmiştir

3.4.3 EK GÖSTERGELER

Trabzonspor kulübünün 2012 yılında net borçları gelirlerinin %56’sı kadardır. Bu durum takip eden yıllarda bozulmuş, 2013 yılından itibaren kulüp gelirlerinden fazla borçlanmaya gitmiştir.

 

 

Tablo 37: Trabzonspor Kulübünün Net Borç/Gelir ile Ücret/Gider Oranları

 

2014-2015

2013-2014

2012-2013

2011-2012

Net borç / Gelir

128,70%

112,84%

144,56%

56,54%

Ücret / Gelir

138,69%

94,79%

133,55%

70,42%

 

    Kaynak: Kulübün www.kap.gov.tr adresinde yayımlanmış finansal tablolarında derlenmiştir.

 

Net Borç / Gider Oranı : %100’ün altında olması beklenen bu oran son dört yılda sadece 2012 yılında finansal fair play kriterlerine uyumludur. 2013 yılından %114, 2014 yılında %112 ve 2015 yılında %128 ile sınırı aşmış durumdadır.

Ücret Giderleri / Gider Oranı: Buoran 2012 yılında finansal fair play kuralı sınırındayken, takip eden yıllarda %70 seviyesini aşmış, 2015 yılında beklenen oranın iki katına dayanmıştır.

 

4. TÜRKİYE SÜPER LİGİ 4 BÜYÜK FUTBOL KULÜBÜNÜN FFP KARNESİ

Araştırmaya konu olan 4 büyük futbol kulübünün finansal verileri mali fair play uygunluğu açısından incelendiğinde kuralların tamamında uyumsuzluk göze çarpmaktadır. Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere dört kulüpten sadece Fenerbahçe Ücret / Gelir kuralını sağlamakta, diğer kurallar dört kulüpte de sağlanamamaktadır.

Tablo 38: 2015 Yılı İnceleme Dönemi İtibariyle Dört Büyüklerin FFP Karnesi

 

Başa baş Denkliği (€)

İşletmenin Devamlılığı

 Öz sermaye (TL)

Ücret    / Gelir

Net Borç / Gelir

Beşiktaş

-144.507.007

ciddi şüphe

-504.601.963

74%

161%

Fenerbahçe

-42.584.853

ciddi şüphe

-422.298.704

        68%

156%

Galatasaray

-97.559.483

ciddi şüphe

-103.227.649

73%

164%

Trabzonspor

-40.330.461

ciddi şüphe

-56.345.978

139%

129%

Kural

< 5 milyon

olumlu

pozitif

<70%

<100%

 

         Kaynak: Yazar tarafından oluşturulmuştur.

Nitekim bu tablonun doğal sonucu olarak UEFA kural ihlalleri nedeniyle bazı kulüplere yaptırım uygulamaya başlamış, bazılarını ise yakın izlemeye almış durumdadır. Bu kapsamda UEFA 2014 yılında Galatasaray kulübüne 200.000 Euro ceza kesmiştir. Bu yaptırım çerçevesinde yapılan anlaşmaya göre diğer kurallara riayet etmek kaydıyla Galatasaray’a iki sezon boyunca muafiyet hakkı sağlanmış olup, kulüp bu süre sonunda Finansal Fair Play Düzenlemeleri kapsamında belirlenmiş olan sınırların içinde kalınması için çaba gösterileceğini taahhüt etmiştir. (http://tr.eurosport.com) Ayrıca 2012-13, 2013-14 ve 2014-15 sezonlarında mali kriterleri sağlamadığı için 1 yıl UEFA kupalarından men cezası almıştır. Bu cezada oyuncu ücret giderlerine de dikkat çekilmiştir. (http://www.milliyet.com.tr) Beşiktaş 2012 yılındaki futbolculara olan vadesi geçmiş borçları nedeniyle UEFA kupalarından 1 yıl süreyle men cezası almıştır.(http:/sporekonomi.blogspot.com.tr) Ayrıca 2015 yılında UEFA ile yapılandırma anlaşması imzalamış, UEFA müsabaka gelirlerinin 5,5 milyon €’suna tedbir konulmasının ve bu müsabakalara daha az oyuncu kadrosuyla katılmayı kabul etmiştir (http://www.haberturk.com).2016 yılı Mayıs ayında Fenerbahçe Kulübü UEFA ile FFP kurallarına uymadığı için yapılandırma anlaşması imzalamayı kabul etmiştir. Bu anlaşmaya göre sonraki sezon tüm kurallara uymayı taahhüt etmiş bununla birlikte UEFA gelirlerine (7,5 milyon €) tedbir konulmasını ve oyuncu sayısı sınırlandırması cezalarına muhatap kalmıştır (http://www.goal.com). 2016 yılı Mayıs ayında Trabzonspor Kulübü de UEFA ile FFP kurallarına uymadığı için yapılandırma anlaşması imzalamayı kabul etmiştir. Bu anlaşmaya göre takip eden 3 sezonda tüm kurallara uymayı taahhüt etmiş bununla birlikte UEFA gelirlerine (2 milyon €) tedbir konulmasını ve oyuncu sayısı sınırlandırması yaptırımlarıyla cezalandırılmıştır (http://www.futbolarena.com).

 

4. SONUÇ

Çalışmamızda 2011 yılından itibaren uygulanmaya başlanılan Finansal Fair Play Düzenlemesinin Avrupa Futbolu ve Türkiye Süper Ligi Dört Büyük kulübü üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak finansal veriler çerçevesinde Avrupa Futbol kulüpleri genelinde FFP düzenlemesinden sonra önceye nazaran ciddi iyileşmeler görülmektedir. Dönem zararlarının azalmış, aktiflerin atmış, borçluluk düzeyinin düşmüş olduğu görülmektedir. Ancak Türkiye süper Liginde incelenen 4 büyük kulüp açısından FFP kurallarına uyumun sağlanamamış olduğu,  finansal kriterler açısından durumun FFP öncesine nazaran daha iyi olmadığı tespit edilmiştir. FFP kriterleri temelinde yer alan 5 kuralın araştırmaya konu 4 kulüp içinde hemen hemen hiçbiri sağlanamamış durumdadır.  UEFA’nın incelenen Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor kulüplerine yaptırımlar uyguladığı, bu kulüplerin FFP kurallarına uyma noktasında taahhütler vererek yapılandırma anlaşmalarıyla sıkı gözetim altında tutuldukları görülmektedir. İncelenen Süper Lig kulüplerinin Avrupa kulüpleri genelindeki iyi etkilere rağmen FFP açısından düzelme sağlanmamasının nedeni kulüplerin yönetimsel sorunlarının olduğu şeklinde yorumlanabilir. Syzmamski’nin Finansal fair play lafının bir kelime oyunundan ibaret olduğu tezinin aksine ve uygulamadan önce yapılmış ciddi eleştirilere rağmen düzenlemenin pozitif yönde etkilerinin olduğu açıkça gözlemlenebilmektedir. Bu konuda ileride yapılacak çalışmalarda araştırma Türkiye Süper Ligindeki tüm kulüpler dahil edilerek genişletilebilir. Ayrıca araştırmanın kulüp ve lig bazında genişletilerek ele alınması, düzenlemenin küçük futbol kulüplerinin aleyhine olduğu eleştirilerini değerlendirmek açısında faydalı olabilecektir.