Dünya Futbolu (194)

Haziran 1966’da FIFA, 1978 Dünya Kupası’nı düzenleyecek ülkeyi belirledi: Son kırk yılını askeri darbelerle geçirmiş, ekonomik buhranın, siyasi baskının tüm harflerini, tüm türevlerini ve fazlasını yaşamış Arjantin.

Arjantin’in tarihi 1930’lu yıllardan başlayarak ara ara kesintiye uğrasa da askeri darbenin pençelerinden kurtulamamış bir tarih olarak yazılıdır tüm kitaplarda. 1943’teki darbeden sonra Juan Peron’un yükselişi başlamıştır. Ekonomik atılımlarıyla 1946’da bir halk kahramanı olarak iktidara gelmiştir. Halk kahramanıdır, oysa Josef Mengele veya Adolf Eichmann gibi savaş suçlusu Nazileri ülkesine almıştır. Arjantin’de ulusal bir araştırma komisyonunun verilerine göre İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Arjantin’de en az 180 savaş suçlusu hiçbir sorun yaşamadan saklanabilmiştir. Fakat Peron’un ekonomik önlemleri, Büyük Buhran sırasında ciddi bir sefalet yaşamış halkın çok geniş bölümünü refahla tanıştırmıştır. Halk kahramanıdır o yüzden.

1955’te askeri bir darbeyle indirilmiştir Peron. Paraguay, Venezuela ve Dominik Cumhuriyeti üzerinden İspanya’ya sürgüne gitmiştir. Destekçileri o kadar şanslı değildir. Binlerce Peronist kurşuna dizilmiş, binlercesi işkence görmüştür. Ülke yeni bir kısır döngüye girmiş, ekonomi batmış, üretim bukalemun gibi sürekli şekil değiştirmiştir. 1958’de başkanlığa seçilen Arturo Frondizi, sürgündeki Peron’la işbirliği yapınca ordu tarafından indirilmiştir. 1963’te seçilen Arturo Illia, Peron’un partisi JP’yi ve komünist partiyi yeniden yasallaştırmış, ırkçılığı yasaklamış, özel petrol şirketlerini kamulaştırmış, bugün hala geçerli olan bir asgari ücret yasası çıkarmış, ana besin maddelerinin fiyatlarına üst sınırlar getirmiş ve devletin eğitim bütçesini ikiye katlamıştır. Illia’nın ipini kapitalizm çekmiştir. İlaç sanayisini devlet kontrolü altına alıp ilaç fiyatlarını devlet zoruyla düşürünce sektörün ordu içerisindeki lobiciliği hızlanmış ve ordu Illia’yı görevden almıştır.

Illia’dan sonra ülkeye yeniden cunta hükmetmiştir. Ta ki darbeci devlet başkanı Lanusse 18 yıl sonra Peron’un ülkeye dönmesine izin verene kadar. Peron gelir gelmez 1973’teki seçimi kazanmıştır fakat kısa süre sonra vefat etmiştir. Seçildikten sonra yardımcısı olarak atadığı eşi Isabel başkan olmuştur ama tecrübesliğinin kurbanı olarak o da 1976’de yapılan yeni bir darbeyle indirilmiştir. İki yıl boyunca sayısız insan korkunç işkencelerden geçmiştir. Ve 1978 Dünya Kupası’nın tarihi gelip çatmıştır. 1978. Cruyff’un önderliğinde gelişen Hollanda’nın akıllara geldiği yıllar. Ve Arjantin’de rejim karşıtı insanların işkence gördüğü, öldürüldüğü ve ansızın kaybolduğu yılar. Askeri rejimin devam ettiği 1976 ve 1983 yılları arasında 30 bin insan öldürülmüştür.

Tehdit edildiğinden mi yoksa protesto ettiğinden mi bilinmez, Cruyff Arjantin’de düzenlenecek Dünya Kupası’na katılmayacağını açıklamıştır. Diğer Hollandalı milli futbolcular da halkın tepkisiyle bir dayanışmaya girecekken kendilerine vaat edilen yüksek primlere ikna olmuşlardır. Havalimanının arka kapısından gizlice bir uçağa binip Arjantin’e, darbelerin ülkesine, şampiyon olmaya gitmişlerdir.

Dünya Kupası, darbecilere kendilerini aklama imkanı sağlamıştır. İyi bir turnuva tüm dünyada Arjantin’in imajını düzeltecektir. Bu nedenle tüm maçlara katılım sağlamışlardır generaller. Basının futbolcuların ağzından “Darbe sizi etkiliyor mu?” minvalindeki laf alma çabaları, on yedi yaşındaki Maradona’nın neden kadroda olmadığı tartışmaları, Arjantin’in sosyalist teknik direktörü Luis Menotti’nin cuntacılarla kol kola gülücükler dağıttı fotoğraflarla başlamıştır kupa.

İkinci grup turunda Arjantin’in finale çıkmak için en az dört farklı bir galibiyete ihtiyacı vardır Peru karşısında. Arjantin, Peru’yu 6-0 mağlup ederken, cuntanın Peru’ya yardımları konuşulacak ve Arjantin’in 6-0 galibiyeti “şike” olarak yorumlanacaktır dünyanın büyük bir kısmında. “Arjantin sahadayken cunta bize insan gibi davranıyor, maçları dinlememize izin veriyor. Kısa bir süreliğine de olsa kendimizi avutabiliyorduk” diyor o günlerde maç bahanesiyle işkenceden kurtulan insanlar.

Arjantin finalde Cruyff’suz Hollanda’yı uzatmalarda 3-1 mağlup ederek ilk kez Dünya Kupası’nı kazanmıştır. Tarihi acılarla, katliamlarla, darbelerle geçen bir ülkeyi o yıl, “Tango” adında bir futbol topu kısa süreliğine uyuşturmuş, afyon görevi görmüştür.

Ve sonra her şey bitmiştir. Acılar devam etmiştir. Ve 1978 yılından itibaren her Cumartesi günü, çocuklarından haber alamayan anneler toplanarak eylem yapmıştır Buenos Aires’te. Çünkü cunta sırasında öldürülen 30 bin insanın çoğunluğu idam edilmemiştir. Ansızın kaybolmuştur.

'Fanatik' dedikleri, tımarhanelik bir taraftardır. Gerçekleri görmezden gelme hastalığı en sonunda öylesine bir hal almıştır ki, sağduyu yok olmuştur. Bu yok oluştan geriye ise, şuursuzca sağa sola saldıran bir öfke yumağı kalmıştır.

Eduardo Galeano “Gölgede ve Güneşte Futbol” adlı kitabında böyle tanımlamıştır fanatik seyircileri. İşte o fanatik seyirciler bazen dozu öyle kaçırırlar ki ellerinde ne varsa sahaya fırlatırlar.

İşte size o fanatikler tarafından futbol sahalarına fırlatılmış yabancı maddelerden bir demet;

Marcos Evangelista de Moraes (Cafu), Javier Adelmar Zanetti, Alexis Alejandro Sanchez Sanchez, Roberto Palacios, Carlos Alberto Valderrama Palacio, Claudio Luis Suarez Sanchez, Victorio Maximiliano Pereira Paez. Latin Amerika’nın önde gelen milli takımlarının en çok forma giyen futbolcuları bunlar. Hepsinin adı İspanyolca veya Portekizce.

Joganitayı takip edenler bu platformun ne kadar özgür ve özgün olduğunu bilirler, burada ayrıştırma yoktur sadece insanlar ve futbol hakkındaki düşünceleri vardır.

“Hayatının en güzel anı hangi goldü” sorusuna Eric Cantona “bir gol değildi” diyor Hayata Çalım At (Looking for Eric, 2009) filminde. Belki de filmin yönetmeni Ken Loach dedirtiyor ona bunu ama King Eric “bir pastı” dediğinde bunun sadece bir senaryo diyaloğu olduğuna inanası gelmiyor insanın.

Kocaman bir çınar ağacıyla incecik gülden narin bir saz birbirlerine komşuymuş. Çınar saza tepeden bakarak şöyle demiş: “ Bir kendime bir sana bakıyorum da acıyorum sana ne kadar ince ne kadar narin canlılarsınız böyle. En küçük rüzgâr da hemen beliniz bükülür. En küçük su dalgası anında ürpertir. Zavallılar.” Saz içini çekerek, “haklısın” demiş. Çınar iyice küçümsemiş onu. “Bir de bana bak. Ne kadar haşmetliyim, güçlü kuvvetliyim. Gövdem senin gövdenin neredeyse bin katı. Dallarımın sıklığından güneş kollarını toprağa ulaştıramıyor. Kuşların çokluğundan dallarım neredeyse görünmeyecek. Rüzgâr vız gelir bana… Dilersen sen de gel benim gölgeme sığın birlikte yaşayalım. Saz çınarın sözlerini gülerek karşılamış. “ ben inceyim ama rüzgârdan büküldüğüm de kırılmam. Çünkü gövdem esnektir benim ama sen… Der demez bir rüzgâr bir fırtına ortalığı birbirine katmış. Rüzgâr zavallı ulu çınarı kökünden söküp atmış.

Sporda şiddet, ülkemizde ve dünyada yapılan tüm çalışmalara rağmen bir türlü kesin çözüm bulunamayan bir sorun. Bu sorunu yenilikçi bir fikirle ele alan Rus tipi yeni holiganizm akımı kökten çözüm olmaktan uzak olsa da incelenmeye, desteklenmeye ve geliştirilmeye son derece açık bir konsept. Kişinin zinde olmasını ve sağlıklı kalmasını temel alan bu akım Rus siyasetçiler tarafından da destek bulmaya başladı. Öyle ki bazıları bunu bir spor dalına çevirebileceklerini bile düşünüyor.

Kaderin tatlı bir cilvesidir bazen, bizdeki söyleyişiyle; “Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak”. Dünya Kupası Güney Amerika Kıtası elemelerine iyi başlayan fakat sonradan aldığı kötü sonuçlarla şansını son maça bırakan Şili ilginç bir futbol hikayesine imza attı geçtiğimiz günlerde.

Sayfa 1 / 25